Şirniyyata düşkünlük genetik ola bilərmi?

Şirniyyatı niyə bu qədər sevdiyimizi yalnız iradə, vərdiş və ya böyüdüyümüz mühitlə izah etmək olmur.

Pravda.az bildirir ki, yeni bir araşdırma göstərir ki, genetik xüsusiyyətlərimiz də şirin qidalara olan meylimizdə müəyyən rol oynaya bilər.

İndiyə qədər nə yediyimizə əsasən ətrafımızın, qidalanma vərdişlərimizin və tərbiyəmizin təsir etdiyi düşünülürdü. Lakin yeni araşdırma göstərir ki, DNT-miz də qida seçimlərimizə təsir edən amillərdən biridir. Bəzi genetik fərqliliklər insanın şirin və yağlı qidalara daha çox meylli olmasına səbəb ola bilər. Bu meyl isə uzun müddətdə çəki və metabolik sağlamlıqla əlaqəli nəticələrə təsir göstərə bilər.

Yarım milyon insanın məlumatları araşdırılıb

Araşdırmada təxminən 500 min yetkin insanın genetik, qidalanma və sağlamlıq məlumatlarından istifadə edilib.

Tədqiqatçılar iştirakçılardan sadəcə şirniyyatı sevib-sevmədiklərini soruşmaqla kifayətlənməyiblər. Onlar ətraflı qida seçimləri ilə bağlı sorğuları qidaların şirinlik, yağlılıq və duzluluq səviyyələrini göstərən məlumat bazaları ilə birləşdiriblər.

Daha sonra hər bir insanın müəyyən dadlara üstünlük verməyə genetik meylini göstərən xüsusi göstəricilər hesablanıb. Bu göstəricilərin insanların real həyatda qidalanma vərdişləri və sağlamlıq nəticələri ilə nə dərəcədə əlaqəli olduğu araşdırılıb. Yaş, cins, mənşə və ümumi kalori qəbulu kimi amillər də nəzərə alınıb.

Genlər boşqabınızdakı qidalara necə təsir edir?

Araşdırmanın nəticələrinə görə, şirin qidalara genetik meyli daha güclü olan insanların gündəlik orta hesabla 7 qram daha çox şirniyyat qəbul etdiyi müəyyənləşdirilib.

7 qram ilk baxışda çox az görünə bilər. Lakin bu miqdarın hər gün təkrarlanması uzun müddət ərzində əhəmiyyətli fərq yarada bilər.

Bundan əlavə, şirin və yağlı qidalara genetik meyli yüksək olan insanların bədən çəkisinin daha çox olduğu və 2-ci tip diabet riskinin bir qədər artdığı müşahidə edilib.

Tədqiqatçılara görə, bunun səbəblərindən biri şəkər, yağ və duzun birlikdə yüksək səviyyədə olduğu və insanın yeməyi dayandırmasını çətinləşdirən “həddindən artıq ləzzətli” emal olunmuş qidaların daha çox istehlak edilməsidir.

Burada mühüm məqam var: genlər birbaşa piylənməyə və ya diabetə səbəb olmur. Daha doğrusu, onlar insanın qida seçimlərinə müəyyən dərəcədə təsir göstərə bilər. Bu seçimlər isə uzun müddət ərzində formalaşan qidalanma vərdişləri vasitəsilə sağlamlığa təsir edə bilər.

Biologiyanızla mübarizə aparmaq əvəzinə onunla işləyin

Əgər şirniyyata digərlərindən daha çox meylli olduğunuzu düşünürsünüzsə, bunun müəyyən bioloji səbəbi ola bilər. Amma bu, taleyinizin əvvəlcədən müəyyən edildiyi və sağlam qidalanmağın mümkün olmadığı demək deyil.

Sadəcə bəzi insanların şirniyyat istəyini idarə etmək üçün digərlərindən fərqli strategiyalara ehtiyacı ola bilər.

Zülal və lif qəbulunu artırın

Yeməklərinizdə sizi uzun müddət tox saxlayan zülal və liflə zəngin qidalara üstünlük verin. Bu, günün sonrakı saatlarında yaranan şirniyyat istəyini idarə etməyə kömək edə bilər.

Uzun müddət ac qalmayın

Gün ərzində çox uzun müddət yeməksiz qalmaq qan şəkərinin aşağı düşməsinə və sürətli enerji mənbəyi olan emal olunmuş şirin qidalara yönəlməyə səbəb ola bilər.

Şirniyyatı acqarına yeməyin

Şirniyyatı tamamilə həyatınızdan çıxarmaq məcburiyyətində deyilsiniz. Onu acqarına yemək əvəzinə, balanslı əsas yeməkdən sonra qəbul etmək daha uyğun seçim ola bilər. Bu yanaşma qan şəkərinin kəskin yüksəlməsinin qarşısını almağa və daha sabit qidalanma yaratmağa kömək edə bilər.

Təbii alternativlərdən istifadə edin

Şirinlik istəyinizi təzə meyvələr kimi təbii şəkər ehtiva edən qidalarla qarşılaya bilərsiniz.

Darçın və vanil kimi ətirli ədviyyatlardan istifadə etmək də əlavə şəkər miqdarını artırmadan şirinlik hissini gücləndirməyə kömək edə bilər.

Genlər hər şeyi müəyyən etmir

Genetik quruluşumuz bizi müəyyən qidalara doğru bir qədər yönəldə bilər. Lakin hekayənin hamısını genlər yazmır.

Şirniyyata olan meylinizi və bunun arxasındakı bioloji xüsusiyyətləri anlamaq sağlam qidalanmanı öz bədəninizlə davamlı mübarizəyə çevirmək əvəzinə, orqanizminizlə uyğun şəkildə davranmağın bir yolunu tapmağa kömək edə bilər.

Əminə Bayramova

Tarix: 14 Avqust 2026, 16:53

Xəbər lenti