“Troslar heç zaman qəfil bir saniyənin içində və durduq yerdə qırılmır”

Şəki rayonunun Baş Kəldək kəndi ərazisində yerləşən Şəki Yayla əyləncə mərkəzində qeydə alınan qəza nəticəsində 2 nəfərin həyatını itirməsi yenidən atraksionlara nəzarətin yetərsizliyi məsələsini gündəmə gətirib.

Mövzu ilə bağlı Pravda.az-a açıqlama verən təhlükəsizlik üzrə ekspert Orxan Musayev bildirib ki, turizm və istirahət mərkəzlərində istifadə olunan kanat kimi digər ekstrimal əyləncə qurğuları birbaşa insan həyatı və təhlükəsizliyi ilə bağlı olan ciddi nəzarət tələb edən texniki qurğulardır.

Onun sözlərinə görə, turizm və istirahət mərkəzlərində istifadə olunan kanat, zipline və digər ekstremal əyləncə qurğuları birbaşa insan həyatı və təhlükəsizliyi ilə bağlı olan, ciddi nəzarət tələb edən texniki qurğulardır: "Mühərrikin olub-olmamasından asılı olmayaraq, belə sistemlərin istismarı sahibkarın şəxsi mülahizəsinə buraxılmamalı, beynəlxalq mühəndislik və texniki təhlükəsizlik qaydalarına əsaslanmalıdır. Ümumi təhlükəsizlik standartlarına görə, insan daşıyan polad trosların möhkəmlik ehtiyatı faktiki canlı yükdən ən azı üç-dörd qat artıq ağırlığa hesablanmalı və mütləq paralel işləyən ikinci sığorta trosu nəzərdə tutulmalıdır. Nəzərə almaq lazımdır ki, polad tros adi məftil deyil, xüsusi hörülmüş dözümlü materialdır. Belə troslar heç zaman qəfil bir saniyənin içində və durduq yerdə qırılmır. Polad tros qırılmazdan xeyli əvvəl siqnal verir. Telləri tək-tək didilir, korroziyaya uğrayır, bərkidilmə nöqtələrində əyilmələr baş verir. Qaydalarda da çox aydın göstərilib ki, trosun diametri sürtülmədən və ya pasdan cəmi 7 faiz kiçilərsə və ya daxili metal kəsiyinin 10 faizi yeyilərsə, o tros üzdən təzə görünsə belə dərhal yararsız sayılmalı və istismardan çıxarılmalıdır. Hətta kəskin hava təsirindən, ildırım vurmasından sonra belə tros xüsusi diaqnostik cihazla yoxlanılmalıdır. Qurğu dərhal işə salınmamalıdır”.

Ekspert qeyd edib ki, dünya təcrübəsində belə troslarla bağlı əsas prinsip insan daşınan yerdə təhlükəsizliyin bircə trosa etibar edilməməsidir:

“Mütləq paralel işləyən ikinci ehtiyat xətt olmalıdır ki, əsas trosda hər hansısa bir qırılma baş verərsə, ondan istifadə edən insan bədbəxt hadisələrlə üzləşməsin. Təhlükəsizliyin təmin edilməsində ən vacib digər amil isə personal və bələdçi heyətidir ki, qanunvericilik birbaşa tələb edir ki, bu qurğularda çalışan bələdçilər, təlimatçılar və nəzarətçilər xüsusi komissiya qarşısında bilik yoxlanışından yəni attestasiyadan keçmiş şəxslər olmalıdır. Təlimatçının vəzifəsi təkcə sərnişinə kəmər taxmaqdan ibarət deyil. O vətəndaşa texniki qaydaları izah etməlidir, çəki limitini dəqiq nəzərə almalıdır və ən əsası qurğuda, kəmərdə, trosda ən kiçik nasazlıq görərsə, dərhal prosesi dayandırmalıdır. Göründüyü kimi, normativ sənədlərdə hər bir detal, səhərlər gündəlik keçirilməli olan vizual baxışlar, test yükləri, sınaqlar bələdçilərin hazırlığı və dövlət orqanları tərəfindən aparılan illik ilkin və dövrü müayinələr birmənalı şəkildə təsbit olunub. Burda başlıca əsas məsuliyyət xidmət göstərən sahibkarlıq subyektinin daxili nəzarət mexanizminin üzərinə düşür. Hər bir istirahət mərkəzinin anlamalıdır ki, təhlükəsizlik qaydaları formal sənəd deyil, birbaşa insan həyatı deməkdir və bu standartlar hər zaman ön planda dayanmalıdır”.

Şəhanə Qədirli

Tarix: 10 Sentyabr 2026, 10:38

Xəbər lenti