Məktəbini dəyişən uşağa necə rəftar edilməlidir? Məktəbini dəyişən uşaqlar üçün valideynlər nelərə diqqət etməlidir? Övladınız 2026-2027-ci tədris ilində təhsil həyatına yeni məktəbdə davam edəcəksə, bu tövsiyələr sizin üçündür.

Pravda.az bildirir ki, uşağı məktəbə yeni başlayanlar da bu təkliflərə göz gəzdirə bilər.

Hisslərini yaşamasına icazə verin

Müxtəlif səbəblərdən məktəb dəyişikliyi etmisinizsə və övladınızın yeni başlayacağı məktəblə bağlı qorxuları varsa, ona "Narahat olmağa dəyməz" kimi sözlər deməyiniz fayda verməyəcəyi kimi, uşağınızın özünü və hisslərini əhəmiyyətsiz qavramasına səbəb olar. Yeni bir şeyə başlayanda hamımız bir qədər gərgin oluruq. Bu tamamilə normaldır. Üstəlik, öyrəşilən mühitdən ayrılmaq tam başqa bir kədər mənbəyidir. Bu səbəbdən uşağınızın hisslərini görməzdən gəlmək əvəzinə necə hiss etdiyini anlamağa çalışın. Gərgin hiss etdiyi başqa vəziyyətləri xatırladın və həmin vəziyyətdən necə çıxdığı haqqında danışın. Bəzən hər şey yeni olduqda, nə yaşayacağımızı bilməmək bizə qorxulu gələ bilər. Çox vaxt yeni şeylər sınadıqda, bunlar zənn etdiyimiz qədər qorxulu olmur və əslində bir müddət sonra artıq bizi narahat etmir. Bunu uşağınıza nümunələrlə xatırladın.

Öz təşvişinizi idarə edin

Uşaqlar bir vəziyyətdə necə hiss edəcəkləri və onu necə idarə edəcəkləri barədə işarələrini bizdən alırlar. Biz narahatıqsa, onlar da təşvişə düşürlər! Onlara bacarıqlı və qabiliyyətli olduqları mesajını versək və buna nail ola biləcəklərinə inansaq, bizə inanarlar. Bu səbəbdən həm sözlərinizə, həm də davranışlarınıza diqqət edin. Uşağınızın belə hiss etdiyinizi bilməsi üçün "narahatam" sözünü deməyinizə ehtiyac yoxdur. Bədən dilinizə, səs tonunuza, davranışınıza diqqət edin. Özünüzü rahatladacaq şeylər edin.

Ondan gözləntilərinizi gözzdən keçirin

Yeni bir mühitə daxil olmaq ərəfəsində olan uşaqlar, kiçik bədənlərində dönən bütün duyğu və düşüncələrlə mübarizə apararkən həmişəkindən biraz daha çox anlayışa ehtiyac duyğusu hiss edə bilərlər. Əlbəttə ki, bu, hər istədiklərini edə biləcəkləri demək deyil. Lakin bəzi davranışların təşviş qaynaqlı olduğunu unutmayın. Bəzi uşaqlar üçün təşviş, mənfi davranışlar şəklində özünü göstərir. Bu sadəcə, yaşamaqdan qorxduğu şeylər və qeyri-müəyyənlik səbəbindən sinir sistemlərində yaranan "döyüş" / "qaç" reaksiyasıdır. Bu normaldır və gözlənilən bir vəziyyətdir. İndi mükəmməl davranışlar gözləməyin vaxtı deyil. Həmişəkindən biraz daha çox dözümlülüyə ehtiyac ola bilər.

Onunla təklikdə vaxt keçirin

Uşağınız böyük ehtimalla sizdən və öyrəşdiyi məktəbdən uzaqda, yeni insanlarla vaxt keçirmək fikrindən dolayı gərgindir. Onu emosional olaraq doldurmağa fokuslanmaq ona bu yeni mühitdə uğurlu olmaq üçün ehtiyac duyduğu resursları və inamı verəcək, təşvişini azaldacaq. Onunla telefon və bacı-qardaş kimi diqqət dağıdan amillərdən uzaq, bol-bol sərbəst oyunlar oynayın. Əgər daha böyük yaşda uşaqdırsa, birlikdə çölə çıxın və vaxt keçirin. Birlikdə keçirdiyiniz vaxt ərzində məktəb haqqında danışmayın və prosesi onun nəzarət etməsinə icazə verin. Sadəcə ikiniz, uşağınızın seçəcəyi bir fəaliyyətlə vaxt keçirin. Bu, əlaqə qurmağınızı asanlaşdırır və qurduğunuz bağı gücləndirir.

Ona qarşı dürüst olun

Bəzən biz böyüklər uşağımızın təşvişini yüngülləşdirmək naminə həqiqəti bir qədər mübariləğə edə bilərik. Bu strategiya həmin an onun narahatlığını azalda bilər, lakin uzunmüddətli perspektivdə vəziyyəti daha da pisləşdirəcək. Şiddətli emosiyaların təsiri ilə bir anda reallığı əks etdirməyən şeylər deyə bilərsiniz. Lakin əgər ona, bəyənməzsə bir daha oraya getmək məcburiyyətində olmadığını söyləsəniz, bunun doğru olmadığı ortaya çıxanda sizə olan inamını itirəcək. Növbəti dəfə özünü narahat hiss edəndə sizə inanmayacaq. Məktəbin şərtlərini dürüst şəkildə çatdırın.

Yeni məktəblə bağlı rutinlərə hazırlaşın

Uşaqlar nə baş verəcəyini bildikdə və bacarıqlarını tətbiq etmək şansı qazandıqda daha az təşvişli olurlar. Bacarıqları tətbiq etmək və onlara yiyələnmək özlərini yetkin hiss etmələrinə kömək edir və uşağınızın özünəinamını artırır. Yeni məktəb formasını geyinmə, varsa onlayn sistemə daxil olma kimi məşqlər edin və məktəb yolunu Birlikdə gedin. Avtobusla (servislə) gedirsə, eve qayıdış saatlarında ilk həftə ləngimələr ola biləcəyini uşağınıza izah edin. Hamının yay tətilindən sonra yeni tədris ilinə uyğunlaşmağa çalışdığını, bir çox şeyin herkes üçün yeni olduğunu ona izah edə bilərsiniz.

Ona təşvişini idarə etməyə kömək edəcək xüsusi bir şey verin

Uşağınız kiçikdirsə, ona rahatlaşmasını təmin edəcək və ya gün ərzində sizə bağlı hiss etməsinə yardım edəcək xüsusi bir əşya verə bilsəniz. Çantasında saxladığı, birlikdə çəkdirdiyiniz bir şəkil qədər sadə bir şey belə ola bilər. Cibində daşıya biləcəyi, təşvişləndikdə toxuna biləcəyi dostluq qolbaqları/boyunbağıları/açar asqıları düzəldə bilərsiniz. Gün ərzində gərgin hiss edərsə ona toxuna biləcəyini və sizin də olduğunuz yerdə eyni şeyi etdiyinizi deyə bilərsiniz.

Əminə Bayramova