Rövşən Muradov: “1993-cü ilin Azərbaycanını bugünkü reallıqların rahatlığından qiymətləndirmək mümkün deyil”

“Bəzən bir xalqın tarixində bir gün onilliklərin istiqamətini dəyişir. 3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan üçün məhz belə tarixlərdən biridir. Həmin gün verilən siyasi qərarın mənasını yalnız seçki nəticələri ilə izah etmək kifayət etmir. Çünki Azərbaycan o dövrdə sadəcə hakimiyyət məsələsini həll etmirdi, dövlətin hansı siyasi iradə, hansı idarəçilik fəlsəfəsi və hansı strateji xətt üzərində yaşayacağı müəyyənləşirdi. Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi ölkənin ən mürəkkəb tarixi mərhələlərindən birində dövlətçiliyin qorunması və gələcək inkişaf modelinin formalaşdırılması baxımından yeni siyasi dövrün başlanğıcına çevrildi”.

Bu sözləri Pravda.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Rövşən Muradov deyib. R.Muradov qeyd edib ki, 1993-cü ilin Azərbaycanını bugünkü reallıqların rahatlığından qiymətləndirmək mümkün deyil:

“Dövlət müstəqilliyi yenicə bərpa edilmiş, siyasi idarəetmə ağır sınaqlarla üz-üzə idi, cəmiyyət daxilində sabitlik pozulmuş, müharibə və təhlükəsizlik problemləri ölkənin gələcəyinə birbaşa təsir göstərirdi. Dövlətin mövcudluğu üçün əsas məsələlərdən biri vahid siyasi idarəetmənin və işlək institutların formalaşdırılması idi. Sonrakı mərhələdə ictimai-siyasi sabitliyin təmin olunması, dövlət çevrilişi cəhdlərinin qarşısının alınması, qeyri-qanuni silahlı birləşmələrin zərərsizləşdirilməsi və ordu quruculuğunun sistemli əsaslara keçirilməsi dövlətin dayaqlarının möhkəmlənməsində mühüm rol oynadı. Lakin dövlət yalnız təhlükəni dəf etməklə güclənmir. Güclü dövlət gələcəyi əvvəlcədən müəyyən edən siyasi və iqtisadi sistem qurmağı bacarmalıdır. 1993-cü ildən sonrakı proseslərin fərqləndirici cəhətlərindən biri də məhz bu idi. Azərbaycan qısa müddətli böhranların idarə edilməsindən uzunmüddətli inkişaf strategiyasına keçdi. Yeni iqtisadi münasibətlər sistemi formalaşmağa başladı, xarici investisiyalar üçün imkanlar yaradıldı, ölkənin təbii sərvətlərinin milli inkişaf məqsədlərinə xidmət etməsi istiqamətində strateji qərarlar qəbul edildi. 1994-cü ildə imzalanmış “Əsrin müqaviləsi” həmin siyasətin ən mühüm iqtisadi dayaqlarından birinə çevrildi və Azərbaycan neftinin dünya bazarlarına çıxarılması üçün yeni perspektivlər yaratdı”.

Millət vəkilinin sözlərinə görə, dövlət quruculuğunun digər fundamental mərhələsi hüquqi sistemin institusional əsaslarının yaradılması oldu:

“1995-ci ildə qəbul edilən Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası hakimiyyət bölgüsü, hüquqi dövlət prinsipləri, insan hüquq və azadlıqlarının təminatı kimi əsasları dövlət idarəçiliyinin hüquqi çərçivəsinə daxil etdi. Beləliklə, müstəqillik yalnız siyasi anlayış olaraq qalmadı, Konstitusiyaya, dövlət institutlarına və hüquqi mexanizmlərə söykənən idarəçilik sisteminə çevrildi. Bu proseslərin mənəvi-siyasi tərəfi isə azərbaycançılıq ideyasının dövlətçilik düşüncəsinin mərkəzi elementlərindən birinə çevrilməsi idi. Azərbaycançılıq müxtəlif coğrafiyalarda yaşayan azərbaycanlıları ortaq dövlətçilik, milli-mənəvi dəyərlər və tarixi yaddaş ətrafında birləşdirən ideoloji xətt kimi təqdim edildi. Dövlətçilik anlayışı bununla yalnız siyasi institutlar sistemi olmaqdan çıxaraq milli kimlik, vətəndaş məsuliyyəti və Vətənə bağlılıq anlayışları ilə tamamlandı. Məhz burada 3 oktyabrın azərbaycanlılar üçün qürur doğuran daha böyük mənası üzə çıxır. Azərbaycan xalqının XX əsrin sonunda əldə etdiyi ən böyük sərvət müstəqil dövlət idi. Lakin tarixin ən çətin vəzifəsi həmin müstəqilliyi əldə etməkdən sonra başlayırdı: onu qorumaq, dövlət təsisatları yaratmaq, iqtisadi dayaqlar qurmaq, milli maraqları beynəlxalq münasibətlər sistemində ifadə etmək və gələcək nəsillərə möhkəm dövlət ötürmək. Bu baxımdan 3 oktyabr 1993-cü il keçmişdə qalmış bir seçki günü kimi oxunmamalıdır. O, Azərbaycan dövlətçiliyinin ən mürəkkəb sınaqlardan keçərək təşkilatlanmağa, öz siyasi iradəsini müəyyənləşdirməyə və gələcəyini özü qurmağa başladığı mühüm tarixi mərhələlərdən biridir. Bu tarixin verdiyi ən böyük qürur hissi isə bir həqiqətdən qaynaqlanır: Azərbaycan öz taleyinin kənardan müəyyənləşdirilən obyekti olmaqdan çıxaraq, öz gələcəyini müəyyən edən müstəqil dövlət kimi tarixdə mövqeyini möhkəmləndirdi. Bu, sadəcə keçmişə ehtiram deyil. Bu, müstəqil dövlətə sahib olmağın qiymətini, onu qorumağın məsuliyyətini və Azərbaycan adını gələcəyə daha güclü şəkildə daşımağın mənasını xatırladan dövlətçilik yaddaşıdır”.

Şəhanə Qədirli

Tarix: 3 Oktyabr 2026, 12:19

Xəbər lenti