İranın elm, tədqiqat və texnologiya naziri Hüseyn Simayinin azərbaycanlı qızları İran universitetlərində təhsil almağa dəvət etməsi müzakirələrə səbəb olub. Hüseyn Simayi yayımladığı videoda bildirib: "İran İslam Respublikasının elm naziri olaraq bəyan edirəm ki, İran universitetlərinin qapıları Azərbaycan Respublikasından olan qızların təhsil alması üçün açıqdır. Biz Məhəmməd Peyğəmbərin imanlı qızları üçün yaxşı ev sahibi ola bilərik. Onlar təhsil hüquqlarından istifadə etmək üçün şəri hicablarından imtina etməyə məcbur olurlar”. Nazirin bu çağırışı sosial şəbəkələrdə birbaşa Azərbaycanın daxili işinə müdaxilə kimi qiymətləndirilib və aidiyyəti qurumların bununla bağlı İrana xəbərdarlıq verilməsi tələb olunub. Görünür, fars-molla rejimi öz daxilində hicabla bağlı məsələləri həll etməkdə aciz qalıb, Azərbaycanın daxili işinə qarışmağa davam edir...

Bununla bağlı Pravda.az-a açıqlama verən Milli Məclisin Elm və təhsil komitəsinin üzvü Elnarə Akimova bildirib ki, İran rəsmilərinin Azərbaycanda məktəbli qızların hicab məsələsi ilə bağlı səsləndirdikləri çağırışlar ilk növbədə dövlətlərarası münasibətlərin əsas prinsipləri - suverenliyə hörmət, daxili işlərə qarışmamaq və qarşılıqlı məsuliyyət baxımından qiymətləndirilməlidir.

Deputat deyib ki, Azərbaycan müstəqil, dünyəvi dövlətdir və öz təhsil siyasətini, hüquqi qaydalarını, milli maraqlarını müəyyənləşdirmək hüququna malikdir: “Bu hüquq hər hansı xarici dövlətin siyasi və ya ideoloji mövqeyindən asılı deyil. İranın hansısa dövlət qurumunun nümayəndəsinin Azərbaycandakı təhsil məsələsi ilə bağlı fikir bildirməsi özlüyündə diplomatik problem sayılmaya bilər. Ancaq məsələ başqa dövlətin daxili qərarlarına təsir göstərmək cəhdinə, cəmiyyətə ünvanlanan çağırışlara və siyasi təzyiq təsiri bağışlayan bəyanatlara çevrilirsə, burada artıq ciddi suallar yaranır: bu mövqenin arxasında hansı məqsəd dayanır və həmin yanaşma iki ölkə arasında qarşılıqlı hörmət prinsiplərinə nə dərəcədə uyğundur? Xüsusilə diqqətçəkən məqam bundan ibarətdir ki, İranın özündə hicab məsələsi uzun illərdir, cəmiyyətlə dövlət arasında ciddi müzakirə və qarşıdurma mövzularından biridir. Belə bir şəraitdə İran rəsmilərinin başqa bir ölkənin məktəbli qızlarının geyimi ilə bağlı məsələdə özlərini xüsusi mövqedən çıxış etmək hüququna malik tərəf kimi təqdim etmələri müəyyən ziddiyyət yaradır. Hər bir dövlət əvvəlcə öz cəmiyyətindəki problemlərə, vətəndaşlarının gözləntilərinə və hüquq-münasibətlər sisteminə diqqətlə yanaşmalıdır. Başqa ölkələrə tövsiyə verməzdən əvvəl öz siyasətinin nə dərəcədə qəbul edildiyini və hansı nəticələr doğurduğunu da nəzərdən keçirmək siyasi məsuliyyətin tələbidir. Bununla belə, Azərbaycanın mövqeyi emosional qarşıdurma üzərində deyil, hüquq və dövlətçilik prinsipləri üzərində qurulmalıdır. Bizim İranla ortaq tariximiz, qonşuluq münasibətlərimiz və çoxsaylı insani əlaqələrimiz var. Bu amillər münasibətlərin qorunmasını vacib edir, lakin heç bir halda Azərbaycanın daxili məsələlərinə müdaxiləyə haqq qazandırmır. Qonşuluq münasibətlərinin səmimiliyi bir dövlətin digərinin qərarlarına təsir göstərmək cəhdində deyil, onun müstəqil seçimlərinə hörmətlə yanaşmasında özünü göstərir. Burada başqa bir mühüm məqamı da vurğulamaq lazımdır: məktəbli qızların təhsili, məktəbli geyimi və dünyəvi təhsil prinsipləri Azərbaycan qanunvericiliyi, milli maraqlar və cəmiyyətin hüquqi çərçivədə apardığı müzakirələr əsasında həll edilməlidir. Bu məsələnin hər hansı xarici dövlətin siyasi gündəliyinin tərkib hissəsinə çevrilməsi yolverilməzdir. Azərbaycanda mövcud qaydalarla bağlı mübahisələr varsa, onların müzakirə və həll ünvanı ölkənin öz hüquqi və institusional mexanizmləridir. Heç bir xarici paytaxt Bakıya nəyi necə etməli olduğunu diktə edə bilməz. Belə bəyanatlara münasibətdə atılmalı olan addım da aydındır. Azərbaycanın aidiyyəti dövlət qurumları zərurət yarandıqda diplomatik kanallar vasitəsilə prinsipial mövqeyini bildirməli, qarşılıqlı hörmət və daxili işlərə qarışmamaq öhdəliyini xatırlatmalıdırlar. Eyni zamanda İranın rəsmi qurumları ilə münasibətlərdə aydın şəkildə ifadə olunmalıdır ki, Azərbaycan öz daxili məsələlərini özü həll edir və heç bir dövlətin siyasi və ideoloji təsirini qəbul etmir. Cavab nə təhqirə, nə də emosional ritorikaya əsaslanmalıdır. Ən təsirli cavab hüquqi əsaslandırma, diplomatik dəqiqlik və milli maraqların qətiyyətlə müdafiəsidir. Əslində, məsələ təkcə hicabdan və ya məktəbli geyimindən ibarət deyil. Məsələ Azərbaycanın müstəqil qərarvermə hüququna münasibətdədir. Bu gün təhsil qaydaları, sabah başqa bir ictimai və ya siyasi məsələ xarici müdaxilənin predmetinə çevrilə bilər. Buna görə də prinsipial mövqe indidən aydın olmalıdır - Azərbaycan heç bir dövlətlə qarşıdurma axtarmır, lakin dostluq və qonşuluq münasibətlərini öz suveren hüquqlarından imtina etməklə qarışdırmır”.

Aytəkin Qardaşova