Müqəddəs Ramazan Ayının fəlsəfəsi (Düşünmək üçün)
İnsan tarixində təkAllahlı dinlər yaranana qədər də “oruc tutmaq” anlayışı, bənzər ayinlər olub, həmişə müəyyən günlərdə yeməkdən, sudan, dünyəvi əyləncələrdən imtina etməklə ibadət adəti mövcud olub.
İlk Səmavi din olan İudaizm yaranandan sonra il ərzində bir neçə dəfə imtina ayinləri yarandı – Qedalya, Teveta, Tamuza, Ava, Ester ayinləri. Bu günlər ərzaində Səmavi din olan İudaizm mənsubları ayinlər, yemək-içməkdən imtina ilə ruhun təmizlənməsini həyata keçirirlər.
Katoliklərdə də bənzər ayinlər var – Pasxadan 40 gün əvvəl başlayır, amma müəyyən spesefik xüsusiyyətləri var.
Protestantlarda eyni ayin daha əsnəkdir, bu da Marten Lüterin davamçılarının Katoliklərə etirazından doğan məsələdir.
Provoslavların da eyni ayinləri var – “Velikiy Post” adlanan ayin 7 həftə davam edir, amma detallar var, hansı gün nə yemək olar, o da qeyd edilir.
Ümumiyyətlə sonuncu Səmavi Din olan müqəddəs İslama qədər bənzər ayınlər “Quadragesima” anlayışı üzərində (yəni 40 gün) qurulmuşdu.
Hətta Buddizmdə də bənzər ayin – “Vassa” adlanan anlayış var, “yağış” deməkdir, 3 aya yaxın davam edir, əsas fəlsəfəsi 3 ay ərzində bacardıqca tərkidünya olub öz əməlləri haqqında düşünmə dövrü sayılır. Amma əsas praktiki tərəfi odur ki, bu 3 ay ərzində çox böyük leysan, tropik yağışlar olur (yağışlar mövsümü), Buddizm bu dövrdə insanları qorumaq üçün evdən çıxmamağı, düşünməyi tövsiyə edir.
İslamda Ramazanın yeri, fəlsəfəsi başqadır - əsas məsələ nəfsin tərbiyyəsidir. Təbii ki, ayinləri yerinə yetirmək vacibdir, amma əsas odur ki, İnsan Övladı öz həyatı, etdiyi əməllər haqqında düşünsün, özünü saf-çürük etsin, pis əməllərdən çəkinsin. Bütün bunlar məhz nəfsin tərbiyəsi üçündür, nəfsinə sahib çıxmaq əsl ibadətdir. Təəssüf ki, insanlar bəzən bunu unudub ayinlərin fəlsəfəsinə deyil də, şəklinə fikir verir, formasını önəmli sayırlar.
Bütün Səmavi Dinlərdə eyni yanaşma, eyni məsələlər var, amma məhz müqəddəs dinimizdə Ramazan Ayının fəlsəfəsi çox aydın qeyd olunub və İslamdan öncəki dinlərə də istinad var, o dövrü inkar etmir: ““Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlki ümmətlərə vacib olduğu kimi, sizə də vacib edildi. Bəlkə, (bunun vasitəsilə) siz pis əməllərdən çəkinəsiniz!” (Əl Bəqərə surəsi, 183-cü ayə).
Əzizlərim, Ramazan Bayramımız mübarək, Allah bütün dualarımızı qəbul eləsin, Allah nəfsimizə hakim olmağı bizə nəsib etsin. Amin!
Natiq Cəfərli
Ekspert
23 Oktyabr 22:21
23 Oktyabr 22:06
23 Oktyabr 21:04
23 Oktyabr 21:00
23 Oktyabr 20:48
23 Oktyabr 18:49
23 Oktyabr 18:49
23 Oktyabr 18:45
23 Oktyabr 18:41
23 Oktyabr 18:35
23 Oktyabr 18:31
23 Oktyabr 18:27
23 Oktyabr 18:23
23 Oktyabr 18:18
23 Oktyabr 18:12
23 Oktyabr 18:05
23 Oktyabr 17:59
23 Oktyabr 17:55
23 Oktyabr 17:48
23 Oktyabr 17:42
23 Oktyabr 17:39
23 Oktyabr 17:37
23 Oktyabr 17:33
23 Oktyabr 17:24
23 Oktyabr 17:19
23 Oktyabr 17:17
23 Oktyabr 17:12
23 Oktyabr 17:05
23 Oktyabr 16:57
23 Oktyabr 16:51
23 Oktyabr 16:39
23 Oktyabr 16:35
23 Oktyabr 16:31
23 Oktyabr 16:29
23 Oktyabr 16:21
23 Oktyabr 16:17
23 Oktyabr 16:12
23 Oktyabr 16:07
23 Oktyabr 16:07
23 Oktyabr 15:59
23 Oktyabr 15:58
23 Oktyabr 15:54
23 Oktyabr 15:39
23 Oktyabr 15:37
23 Oktyabr 15:25
23 Oktyabr 15:18
23 Oktyabr 15:15
23 Oktyabr 15:10
23 Oktyabr 15:05
23 Oktyabr 14:55
23 Oktyabr 14:47
23 Oktyabr 14:45
23 Oktyabr 14:41
23 Oktyabr 14:33
23 Oktyabr 14:29
23 Oktyabr 14:27
23 Oktyabr 14:15
23 Oktyabr 14:11
23 Oktyabr 14:09
23 Oktyabr 14:04
23 Oktyabr 13:54
23 Oktyabr 13:47
23 Oktyabr 13:42
23 Oktyabr 13:39
23 Oktyabr 13:35
23 Oktyabr 13:29
23 Oktyabr 13:25
23 Oktyabr 13:22
23 Oktyabr 13:17
23 Oktyabr 13:10
23 Oktyabr 12:53
23 Oktyabr 12:47
23 Oktyabr 12:44
23 Oktyabr 12:36
23 Oktyabr 12:32
23 Oktyabr 12:30
23 Oktyabr 12:24
23 Oktyabr 12:13
23 Oktyabr 12:07
23 Oktyabr 12:01
23 Oktyabr 12:00
23 Oktyabr 11:56
23 Oktyabr 11:52
23 Oktyabr 11:45
23 Oktyabr 11:40
23 Oktyabr 11:35
23 Oktyabr 11:31
23 Oktyabr 11:16
23 Oktyabr 11:14
23 Oktyabr 11:12
23 Oktyabr 11:10
23 Oktyabr 10:45
23 Oktyabr 10:42
23 Oktyabr 10:38
23 Oktyabr 10:34
23 Oktyabr 10:33
23 Oktyabr 10:31
23 Oktyabr 10:21
23 Oktyabr 10:18
23 Oktyabr 10:17
23 Oktyabr 10:15
23 Oktyabr 10:08
23 Oktyabr 10:07
23 Oktyabr 09:59
23 Oktyabr 09:58
23 Oktyabr 09:57
23 Oktyabr 09:34
23 Oktyabr 09:12
23 Oktyabr 09:03
23 Oktyabr 08:41
23 Oktyabr 08:31
23 Oktyabr 08:25
23 Oktyabr 08:20
23 Oktyabr 08:16
23 Oktyabr 08:16
23 Oktyabr 08:14
23 Oktyabr 08:12
23 Oktyabr 08:08
23 Oktyabr 06:26
23 Oktyabr 06:24
23 Oktyabr 00:31
23 Oktyabr 00:10
22 Oktyabr 23:32
22 Oktyabr 23:04
22 Oktyabr 22:09
22 Oktyabr 20:44
22 Oktyabr 20:32
22 Oktyabr 19:58
22 Oktyabr 19:22
22 Oktyabr 18:55
22 Oktyabr 18:49
22 Oktyabr 18:47
22 Oktyabr 18:43
22 Oktyabr 18:40
22 Oktyabr 18:35
22 Oktyabr 18:30
22 Oktyabr 18:19
22 Oktyabr 18:15
22 Oktyabr 18:10
22 Oktyabr 18:10
22 Oktyabr 17:59
22 Oktyabr 17:52
22 Oktyabr 17:45
22 Oktyabr 17:39
22 Oktyabr 17:25
22 Oktyabr 17:24
22 Oktyabr 17:20
22 Oktyabr 17:11
22 Oktyabr 17:09
22 Oktyabr 16:58
Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin