““Azərbaycan ərazisində olan hər bir vətəndaş milliyyətindən, dinindən, siyasi mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, eyni hüquqa malik olmalıdır. Əgər biz bunu əməli surətdə həyata keçirə bilsək, Azərbaycan Respublikasında olan bütün xalqların, bütün millətlərin tam birləşməsini təmin edə bilərik”. Bu sözləri ümumilli lider Heydər Əliyev 1993-cü il iyunun 15-də Azərbaycan parlamentindəki çıxışında deyib. Bu gün Azərbaycan dövlətinin xarici siyasətinin əsas tərkib hissələrindən biri dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan soydaşlarımızın azərbaycançılıq ideyası ətrafında sıx birliyinə nail olmaqdır. Azərbaycanın müstəqilliyini, birliyini, hüquqi, demokratik dövlət kimi inkişafını arzulayan hər kəs azərbaycançılıq ideologiyasının daşıyıcısıdır. Uzun illərdir, azərbaycançılıq mövzusunda alim və tədqiqatçılar, ictimai xadim və yazarlar tərəfindən bir sıra dəyərli məqalələr, monoqrafiya və dərsliklər yazılıb, azərbaycançılığın əsasları, konseptual tərəfləri şərh edilib.

Mövzu ilə bağlı Pravda.az-a fikirlərini bölüşən Milli Məclisin deputatı Ceyhun Məmmədov deyib ki, Heydər Əliyev azərbaycançılıq ideyasının banisidir.

“Heydər Əliyev 1990-cı illərin əvvəllərində hakimiyyətə gəldikdən sonra azərbaycançılıq ideologiyasının formalaşması, bazasının gücləndirilməsi istiqamətində çox mühüm addımlar atdı, böyük xidmətlər göstərdi. Azərbaycan mədəniyyətinin, dilinin, tarixinin təbliği istiqamətində xüsusi önəm daşıyan vacib qərarlar qəbul etdi. Bu gün Azərbaycan dünyada ən tolerant, multikultural ölkələrdən biridir. Azərbaycanda yaşayan bütün xalqlar sülh və qarşılıqlı anlaşma şəraitində yaşayır. Bunun da təməlində azərbaycançılıq ideyası durur. Heydər Əliyevin təməlini qoyduğu bu məsələlər Konstitusiyada öz mövcudluğunu təsbit etdi”, - deputat bildirib.

Ceyhun Məmmədov 2023-cü ilin “Heydər Əliyev İli” kimi qeyd olunmasına diqqət çəkib: “Heydər Əliyev həm Sovet dövründə, həm müstəqillik illərində Azərbaycanın tarixində çox böyük xidmətləri olan bir şəxsiyyətdir. Azərbaycanın daha da möhkəmlənməsi üçün davamlı addımlar atılıb, tədbirlər həyata keçirilib. Heydər Əliyevin bu il 100 illiyinin qeyd olunması həm də onun xidmətlərinin ən yüksək səviyyədə qeyd olunması anlamına gəlir. Heydər Əliyev mütəmadi olaraq insanlarla görüşər, Azərbaycanda yaşayan dini, milli azlıqların nümayəndələri ilə fikir mübadiləsi aparardı. Bu gün Azərbaycanda olan inkişafın, irəliləyişin kökündə məhz Heydər Əliyevin xidmətləri, Azərbaycançılıq ideyasının daha da güclənməsi üçün atdığı addımlar durur”.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının “Qarabağ İrsini Araşdırma Mərkəzi”nin rəhbəri, beynəlxalq münasibətlər üzrə professor, siyasi elmlər doktoru Elçin Əhmədov isə deyib ki, Azərbaycanın dinamik inkişaf strategiyasının əsasını qoymuş ümummilli lider Heydər Əliyevin zəngin irsi müstəqil Azərbaycan dövlətinin inkişafı və tərəqqisi yolunda, indiki və gələcək nəsillər üçün əvəzsiz sərvət, böyük qürur və iftixar mənbəyidir:

“Bu irsi öyrənmək və təbliğ etmək bizim hər birimizin məsul və şərəfli borcumuzdur. Ümummilli lider Heydər Əliyev respublikamıza rəhbərlik etdiyi dövrlərdə Azərbaycanın milli maraqlarını hər zaman uca tutub. 1993-cü ilin ikinci yarısında Heydər Əliyevin yenidən hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycanda müstəqil dövlətçilik ideyalarının bərqərar olmasına şərait yaratdı. Ümummilli Lider məhz xalqımızın milli dəyərlərinə, adət-ənənələrinə, tarixi soykökünə, xüsusilə dövlətçilik prinsiplərinə sadiq qalaraq Azərbaycanın ideoloji fəaliyyət strategiyasını da məhz bu amillər üzərində qurdu. Həmin dövrdə yenidən siyasi hakimiyyətə qayıdan Heydər Əliyevin ilk səsləndirdiyi “Xalqın, Vətənin taleyi hər bir insanın taleyinə çevrilməlidir!”, yaxud, “Vətən birdir və hamı bu Vətən üçün çalışmalıdır!” çağırışı bu sahədəki fəaliyyətin əsas göstəricisi hesab oluna bilər. Heydər Əliyev azərbaycançılıq ideologiyasının tarixi keçmişimizlə, xalqımızın adət-ənənələri, dövlətimizin bu günü və gələcəyi ilə bağlı olduğunu vurğulayırdı. Sovet ideologiyasının təsiri ilə dünyanın müxtəlif ölkələrinə səpələnmiş Azərbaycan diasporu yalnız ölkəmiz yenidən müstəqillik qazanandan sonra formalaşmağa və inkişaf yolunu tutmağa başladı. Bu baxımdan, XX əsrin 80-ci illərinin sonundan etibarən SSRİ-də aparılan yenidənqurma siyasəti və sosializm rejiminin süqutu xaricdə yaşayan azərbaycanlıların Vətənlə əlaqələr qurması üçün geniş imkanlar yaratdı”.

E.Əhmədov bildirib ki, Heydər Əliyevin azərbaycançılıq ideyası milli həmrəyliyi, bütövlüyü təmin edən, milli təəssübkeşlik və vətənpərvərlik hissini gücləndirən məfkurədir: “Hələ SSRİ-nin mövcudluğu, həmin dövrün siyasi reallıqları və Sovet ideologiyasının hakim olduğu dövrdə diaspor problemi ilə milli-ideoloji zəmində açıq və sistemli şəkildə məşğul olmağa imkan verilməsə də, mədəniyyət, incəsənət, elm sahəsində ciddi iş aparılır, respublikamızın nailiyyətləri təbliğ edilir, dünya azərbaycanlılarının tarixi Vətənlə əlaqəsinə xidmət edəcək hər bir imkandan səmərəli şəkildə istifadə olunurdu. Hər bir dövlətin milli-mənəvi sərvəti, əsas təsir qüvvəsi və təbliğatçılıq fəaliyyətində mühüm amil kimi güvənə biləcəyi strateji silahlardan sayılan diaspor məsələsi bu gün də beynəlxalq münasibətlər sistemində əsas amillərdən sayılır.1990-cı illərdə ümummilli lider Heydər Əliyev azərbaycançılıq ideyasına müraciət edərək onu milli və birləşdirici təlimə çevirməyə çalışmış, məhz onun müstəqil Azərbaycan dövlətinə rəhbərliyi dövründə azərbaycançılıq ideyası məzmunca tamamlanaraq və zənginləşdirilərək, yeni konfiqurasiyada rəsmi dövlət siyasəti səviyyəsində ölkə vətəndaşlarının və bütün dünya azərbaycanlılarının birləşdirici, eləcə də səfərbəredici milli ideyası statusuna qaldırılmışdır. Bu gün ideoloji dəyərlər, əsası ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş azərbaycançılıq ideyasının əsas prinsipləri Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən qorunur və uğurla inkişaf etdirilir. Bununla yanaşı, Azərbaycanın qlobal miqyasda qazandığı uğurlar və tarixi nailiyyətlər ölkə daxilində milli birliyin təmin olunmasına, dünya azərbaycanlıları arasında həmrəyliyin güclənməsinə təkan vermiş, xüsusilə dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan soydaşlarımızı daha da ruhlandıraraq ölkəmizin milli maraqları ətrafında sıx birləşməsinə zəmin yaratmışdır”.

Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə yardımı ilə “Azərbaycançılıq ideyasının təbliği – “Heydər Əliyev İli”” mövzusu üzrə dərc olunub. 

Aytəkin Qardaşova