“Coca-Cola” təkcə ürək-damar sistemində narahatlıq yaratmaqla qalmır, həm də xərçəng riskini artırır - MÜHÜM AÇIQLAMA

Tanınmış endokrinoloq Lamiyə Nəbibəyli “Coca-Cola”, “Fanta” və bu tip içkilərin insanlarda narkotik kimi vərdiş yaratması barədə fikirlərə aydınlıq gətirib.

L.Nəbibəyli Pravda.az-a açıqlamasında sözügedən içkilərin zərərlərindən danışıb:

“Bədənimizdə qlükozaya həssas olan reseptorlar var. Yediyimiz istənilən şəkərin, şəkərli maddənin, nişastanın, hətta kartofun, meyvələrin tərkibində olan qlükoza, fruktoza, laktozaya sadə şəkərlər deyirik. Məsələn, südün içində də laktoza, meyvədə fruktoza var. Qlükoza və fruktoza bir-birilərinə çox bənzəyirlər. Sadaladığımız fermentlər qlükozaya həssas olan reseptorlarla birləşirlər. Şəkərəvəzedicilər də quruluşca bu reseptora uyğundur və həmin reseptorla birləşirlər. Yəni təbii şəkər olmasalar da, həssas reseptorla birləşərək onu qıcıqlandırırlar. Problem bundadır ki, həmin şəkərəvəzedicilər adi şəkərdən 200, 300, 500 dəfə daha şəkərlidirlər. Və reseptora adi şəkərə nisbətən 500 dəfə artıq təsir edə bilirlər. Məsələn, “Coca-Cola”nın tərkibində olan aspartam 200 dəfə adi şəkərdən daha şirindir. 2023-cü ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tərəfindən aspartam kanserogen kimi rəsmi təsdiqlənib. “Cola” təkcə ürək-damar və qan sistemində narahatlıq yaratmaqla qalmır, həm də xərçəng riskini artırır. “Cola”nın tərkibindəki sukraloza isə adi şəkərdən 500 dəfə şirindir. Yəni şəkər əvəzediciləri adi şəkər kimi deyil, qlükozadan daha güclü şəkildə reseptorlara qıcıqlandırıcı təsir göstərir. Bu isə insana narkotikə oxşar asılılıq verə bilir. Necə ki narkotik beyindəki proseslərə təsir göstərir, oradakı reseptorları qıcıqlandırır. Təbii ki, narkotik daha dərin prosesdir, lakin yenə də həmin şeydir. Adi şəkərdən 500 dəfə daha güclü şəkər dadan reseptor gələn dəfə də onu istəyir. Artıq adi şəkərlə tətmin olmur, bu maddələrlə tətmin olmaq istəyir. Nəticədə, sən az da olsa, “Cola”, “Fanta” qəbul etsən belə, maddələr yenə də öz işini görəcək, reseptoru qıcıqlandıracaq”.

Həkim bildirib ki, sözügedən içkilərin tərkibindəki stevia digər maddələrə nisbətən daha təbii sayılsa da, onun da öz təsirləri var: “Stevianın genetoksid təsirinin olduğu deyilir. Hətta bəzi ölkələrdə qadağandır. Halbuki təbiidir. Bir çox ölkələrdə şəkərəvəzedicilər əlsində qadağan olunub. Məsələn, E951 aspartamın kodudur. Nəyin tərkibində varsa, deməli, qadağan olunan ölkədə satışda olmayacaq. Ümumiyyətlə, bu tipli şəkərvəzediciləri istifadə etdikdə beyindəki vacib proseslərə təsir göstərir. Tormozlanma, yaddaşın zəifləməsi, analitik qabiliyyətin düşməsi, ürək, qan, damar sistemi xəstəliklərinin artması... Hətta qaraciyər yağlanmasına gətirib çıxarır. “Cola-Cola” və “Cola-Cola Zero” arasında müqayisə aparsaq, “Cola”nın tərkibində qlükoza varsa, “Zero”da fruktoza və digər əvəzedicilər var. Yəni onların kalorisi azdır. Doğrudur, şəkər xəstələrində hərdən minimal dozada onu istifadə edirik. Məsələn, şirinçay əvəzinə. Əslində, diş pastalarından, adi saqqızlardan tutmuş bir çox qidalarda bu şəkərəvəzedicilər var. Paket qidalarda, şirniyyatlarda... Nə qədər güclüsünü istifadə etsəniz, bir o qədər reseptorlara qıcıqlandırıcı təsir göstərir. Bir var adi səs, bir də var güclü səs. Güclü səsdə necə qulaq kar olursa, şəkərəvəzedicilərdə də o qədər güclü şəkər olur ki, reseptor da yüksək səviyyədə şəkəri hiss edir və sonradan vərdiş yaradır. Bədən onu istəyir. Buna görə də belə tip şəkərəvəzedicilərdən istifadə etmək lazım deyil. Az da olsa, istifadə ediləndə belə bədənə düşdüyünə görə təsirini göstərir”.

Aytəkin Qardaşova

Tarix: 2 Fevral 2024, 13:07

Xəbər lenti