Təvəkkül Səlimov: “Uşaq qapıya papaq atmasın, şalvarını çıxarıb atsın?”

"Novruz bayramında kişilərin qadın paltarı geyinib obraz yaratmalarının qəti şəkildə əleyhinəyəm. O qədər şişiriblər ki, "papağı qapıya atmaq olmaz..." Onda arvad paltarı geyinmək olar? Olmaz! Bu adət "papaqatdı" adı ilə ədəbiyyata, folklora düşüb. Geyim bir mədəniyyətdir, insanların ibtidai icma çağlarından bəri ən çox istifadə etdikləri vasitədir. Azərbaycanda isə kişilərin qadın geyimi geyinmələri binamusluq əlamətidir. Bu gün "əyləncə" adı ilə milli xalq adət-ənənələrinin ələ salınması artıq kütləvi hal alıb. Çox təəssüf ki, bəzən bu işdən başı çıxan adamlar da müdaxilə etmirlər. Hamısı deyir ki, "mənə nə var?" Nəticə etibarilə, bəzi kişilər qadın paltarı geyinirlər. Sabah gənclərimiz, yeniyetmələrimiz bu yola düşsələr... İldə bir dəfə qadın paltarı geyinsələr, sonradan bu, ənənəyə çevrilsə, millət hara gedib çıxar?"

Bu sözləri Pravda.az-a açıqlamasında tanınmış etnoqraf-tarixçi, professor Təvəkkül Səlimov deyib.

O bildirib ki, əvvəllər evlərdə həmişə torba olub: "Qış məhsullarını saxlamaq üçün parçadan torbalar tikərdilər. Torba Azərbaycan qadınının əlinin altında olan ən vacib əşyalardan biridir. Milli kinolarımızda da görə bilərsiniz, ip bağlayıb torbanı bacadan sallayardılar, şirniyyat, qoz, fındıq, yumurta yığardılar. Paxlava isə bahalı məhsul idi, hər torbaya paxlava qoymazdılar. Əvvəllər pul söhbəti yox idi. Kişilər bacadan qurşaq atardılar. Sonradan şiferli evlər ortaya çıxdı, bacalar da ləğv edildi. Buna görə də indi qurşaq ata bilmirlər, başqa yol tapıblar, qapıya papaq atırlar. Bunu əvvələr də əyləncə adı ilə uşaqlar edərdilər. Səkkiz-doqquz yaşlı uşaq hələ namus-qeyrət söhbətinin mənasına varmırdı. Yaxud papağı dilənçilik adı ilə atmırdılar, dilənçilik tamam başqa şeydir. Dünyanın hər yerində papaqdan dilənmək üçün istifadə olunur. İnsan kiminsə qarşısında papağını əlində tutursa, deməli, onun qarşısında əyilir, yalvarış göstərir ki, mənə kömək et. Papaqatdı Səməd Vurğunun da əsərlərində var, Hüseynqulu Sarabskidə də. Bunları silə bilmərik, belə adətlər olub. Novruz bayramında atılan papaqlar dilənçilik əlaməti deyil. Şişirtməyə gərək yoxdur, papaq bayramda uşaqların əyləncə vasitəsidir. Bəs uşaq qapıya papaq atmasın, nə atsın? Şalvarını çıxarıb atsın? Axırı qapıya bir şey qoymalıdır də. Bəzi şeylərdə o qədər ifrata varırlar. Azərbaycan etnoqrafiyasında elə problem qalmayıb ki, mən ora baş qoymayım. Ümumiyyətlə, "Ramazan ayı", "Ramazan bayramı" sözləri də düzgün deyil. Bu ad ərəb mənşəllidir. Əslində isə bu ay Oruc ayıdır".

Aytəkin Qardaşova

Tarix: 20 Mart 2026, 12:04

Xəbər lenti