Ofis işçilərinin diqqətinə!

Müasir həyat tərzi bizi getdikcə daha çox hərəkətsizliyə sövq edir. Aparılan son araşdırmalar isə gün ərzində uzun müddət oturaq vəziyyətdə qalmağın təkcə bədənimizə deyil, birbaşa beyin sağlamlığımıza da ciddi zərər vurduğunu ortaya qoyur.

Uzun müddət oturmağın ürək xəstəlikləri, diabet və piylənmə riskini artırdığını artıq hamımız bilirik. Lakin yeni elmi tədqiqatlar göstərir ki, çox oturmaq beynin yaddaşla bağlı olan və demans (ağıl zəifliyi) riskini tənzimləyən bölgələrinə də mənfi təsir göstərir.

Pravda.az çox oturmağın beyninizə etdiyi mənfi təsirlər və bunun qarşısını almağın yollarını təqdim edir:

Beynin yaddaş mərkəzi kiçilir

ABŞ-ın Kaliforniya Universitetində (UCLA) aparılan bir araşdırmaya görə, günün böyük hissəsini oturaq keçirən insanların beynindəki "medial temporal lob" adlı nahiyədə incəlmə (kiçilmə) müşahidə olunub. Beynin bu hissəsi yeni xatirələrin formalaşması və yaddaş funksiyaları üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. İşin ən qorxulu tərəfi isə odur ki, gün ərzində edilən idman hərəkətləri belə, saatlarla fasiləsiz oturmağın bu mənfi təsirini tamamilə sıfırlaya bilmir. Yəni axşam idman zalına getmək, gündüz 8 saat fasiləsiz oturmağın beyinə vurduğu ziyanı tam bərpa etmir.

Qan axını azalır

Oturan zaman bədəndə qan dövranı yavaşlayır. Beynin sağlam fəaliyyət göstərməsi üçün davamlı olaraq oksigen və qida maddələrinə ehtiyacı var. Uzun müddət hərəkətsiz qaldıqda beyinə gedən qan axını azalır, bu da diqqət dağınıqlığına, zehni yorğunluğa və dumanlı beyin (brain fog) sindromuna yol açır.

Demans və alzheimer riskini artırır

Hərəkətsiz həyat tərzi beyindəki neyronların (sinir hüceyrələrinin) bir-biri ilə əlaqəsini zəiflədir. Zamanla bu vəziyyət qocalma prosesində koqnitiv (zehni) funksiyaların daha tez pozulmasına, alzheimer və demans kimi xəstəliklərin daha erkən yaşlarda ortaya çıxmasına zəmin hazırlayır.

Zehni sağlamlığı təhlükəyə atır

Çox oturmaq təkcə fiziki deyil, psixi sağlamlığa da təsir edir. Araşdırmalar göstərir ki, oturaq həyat tərzi sürən insanlarda depressiya və təşviş pozuntusu riski daha yüksəkdir. Hərəkət etdikdə ifraz olunan və "xoşbəxtlik hormonları" kimi bilinən endorfin və serotonin səviyyəsi, oturaq qaldıqca aşağı düşür.

Beynimizi qorumaq üçün nə etməliyik?

Oturaq iş rejimini tamamilə dəyişmək hər kəs üçün mümkün olmaya bilər, lakin kiçik vərdişlərlə beyninizi qoruya bilərsiniz:

20-30 dəqiqədən bir ayağa qalxın: Hər yarım saatdan bir ayağa qalxıb 1-2 dəqiqəlik kiçik gəzişmələr edin və ya bədəninizi dartın (gərilmə hərəkətləri edin). Bu, beyinə gedən qan axınını dərhal bərpa edir.

Aktiv fasillər verin: Ofisdə suyu uzaq bir yerdən götürün, lift əvəzinə pilləkənlərdən istifadə edin.

Telefonla danışarkən gəzin: Zənglərə cavab verərkən oturmaq əvəzinə otaq daxilində addımlamağı vərdiş halına gətirin.

İş masanızı dəyişdirin: Mümkündürsə, həm ayaqüstə, həm də oturaraq işləməyə imkan verən hündürlüyü tənzimlənən masalardan (standing desk) istifadə edin.

Qeyd: Beyninizi gənc və iti saxlamağın yolu təkcə kitab oxumaq və ya tapmaca həll etməkdən deyil, həm də bədəninizi hərəkətdə saxlamaqdan keçir.

Əminə Bayramova

Tarix: 3 İyun 2026, 17:01

Xəbər lenti