İmtahandan sonra uşağa necə davranmalı?

Gözləntilərdən aşağı keçən imtahan, xüsusilə də böyük əmək verilən bir prosesin ardınca gəldikdə, uşaqlarda dərin məyusluq və qəzəb yarada bilər. Yeniyetməliyin erkən mərhələsi olan 13-14 yaş, duyğuların ən pik nöqtədə yaşandığı və şəxsiyyət axtarışında olunan dövrdür. Bu dövrdə akademik uğursuzluq hissi uşaqlara "yetersizlik" kimi gələ bilər.

Pravda.az valideynlərin uşaqlara kömək edə biləcəyi üsulları təqdim edir:

Duyğularını yaşamasına icazə verin

"Bunda böyüdüləsi bir şey yoxdur, dünyanın sonu deyil" və ya "Canın sağ olsun, əsas sağlamlıqdır" kimi şablon sözlər bu yaş qrupunda "anlaşılmamaq" hissi yaradır. Aylarla əmək verdiyi prosesdən sonra kədərlənmək, ağlamaq və ya qəzəblənmək onun ən təbii haqqıdır. Ona: "Çox çalışdığını və hazırda nəticənin səni məyus etdiyini görürəm. Özünü kədərli hiss etməyin çox normaldır, mən yanındayam" kimi sözlər deməyiniz dəstəkləyici olacaq.

Səylə nəticəni bir-birindən ayırın

Yeniyetməlik dövründəki uşaqlar imtahan uğurunu öz fərdi dəyərləri ilə qarışdıra bilərlər. İmtahanın pis keçməsi onların "pis və ya bacarıqsız" olduğu mənasına gəlmir. Ona olan sevginizin və onun dəyərinin imtahandakı düzgün cavabların sayından asılı olmadığını hiss etdirin. İmtahanın çətinliyi onun göstərdiyi səyin üzərinə kölgə sala bilməz. Nəticəni deyil, proses ərzində göstərdiyi zəhməti tərifləyin.

Bədəndəki stresi "4-7-8 Texnikası" ilə boşaldın

Gərgin məyusluq və həyəcan bədəndə fiziki sıxılmalara - əzələ gərginliyinə yol açır. Birlikdə tətbiq edə biləcəyiniz elmi rahatlama texnikası:

4 saniyə: Burundan dərin nəfəs al.

7 saniyə: Nəfəsini içində saxla.

8 saniyə: Ağzından üfürərək yavaşca ver.

Bunu 4 dəfə təkrarlamaq beynin "savaş və ya qaç" rejimindən çıxıb sakitləşməsini təmin edir.

"Qutulama metodu" ilə zehni rahatlıq yaradın

İmtahandan sonra zehin dalbadal "Kaş ki, o sualı belə yazardım" döngüsünə girir. Həll yolu olaraq uşağınıza boş bir vərəq verin. Ağlındakı bütün peşmanlıqları, qəzəbi və "kaş ki"ləri heç bir məhdudiyyət olmadan yazmasını istəyin. Yazmaq prosesi bitdikdən sonra o vərəqi qatlayıb bir qutuya qoyun və ya cırıb atın. Bu ritual zehnə "Bu proses bitdi, hazırda təhlükəsizsən" mesajını verir.

Rejimə qayıdış və sosial detoks

İmtahandan sonra dost qruplarında edilən "Neçə düzün var?" söhbətləri və sosial şəbəkələrdəki paylaşımlar məyusluğu daha da dərinləşdirir. Müqayisələrə ara verin. Bir neçə gün ərzində imtahan yönümlü mühitlərdən və sosial şəbəkələrdən uzaq durmasını təşviq edin. Bunun əvəzinə, uzun zamandır edə bilmədiyi, ona dopamin qazandıracaq fiziki fəaliyyətlərə yönəlməsini təmin edin.

Xatırlatma: Məyusluq həyatın qaçılmaz hissəsidir. Uşağınızı bu duyğudan tamamilə qoruya bilməzsiniz, lakin bu duyğunu necə idarə edəcəyini öyrədərək onun psixoloji dözümlülüyünü artıra bilərsiniz. Bu çətin dövrdən adlayarkən ona verəcəyiniz ən böyük mükafat onu şərt qoymadan, olduğu kimi qəbul etməkdir.

Əminə Bayramova

Tarix: 17 İyun 2026, 17:23

Xəbər lenti