Kondisioner səsi, parlaq işıqlar və ya izdihamlı bir mühitin enerjisi bəzən sizə dözülməz gəlir? Əgər elədirsə, tək deyilsiniz və bu, qətiyyən sizin zəif olduğunuzu göstərmir. Cəmiyyətin təxminən 30 faizinə təsir edən "Hissiyyatın İşlənməsi Həssaslığı" (SPS), dünyanı çox daha dərindən və fərqli bir tezlikdə qəbul etdiyiniz anlamına gəlir.

​Pravda.az bildirir ki, gündəlik həyatda hamımız zaman-zaman yorğun hiss edirik, lakin bəzi insanlar üçün adi bir ofis günü, ticarət mərkəzi ziyarəti və ya izdihamlı bir şam yeməyi həddindən artıq stimullaşdırılma böhranına çevrilə bilər.

Ekspertlərin fikrincə, "Yüksək Həssas İnsanlar" (HSP) olaraq da adlandırılan və cəmiyyətin 30 faizini təşkil edən bu qrupun sinir sistemi, ətrafdakı səslərə, işıqlara, qoxulara və hətta digər insanların duyğularına qarşı çox daha aşağı dözümlülük həddinə malikdir.

​Bəs bu həssaslıq gün ərzində beynimizə necə təsir edir? Scientific Reports jurnalında dərc olunan və 139 yetkin insanın gündəlik həyatının smartfonlar vasitəsilə gündə 5 dəfə izlənildiyi bir araşdırma, hissiyyat həssaslığının bilinməyən tərəflərini və bu vəziyyətlə başa çıxmağın yollarını üzə çıxarıb.

​Həddindən artıq stimullaşdırılmada təhlükə saatları: Günorta 1 ilə axşam 7 arası

​Araşdırmaya görə, həddindən artıq qıcıqlanma hissi gün ərzində sabit qalmır. İstər yüksək həssas olun, istərsə də olmayın, hamımız üçün stimullaşdırılmanın zirvəyə çatdığı bir vaxt kəsiyi var: Günorta saat 13:00 ilə axşam 19:00 arası.

​İş gününün intensivliyi və ya məktəb çıxışı kimi amillərin təsir etdiyi bu saatlar, zehni yükün ən çox toplandığı vaxtlardır. Bundan əlavə, tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, başqaları ilə birlikdə olmaq, tək olmağa nisbətən həddindən artıq stimullaşdırılma hissini nəzərəçarpacaq dərəcədə artırır.

​Həssaslığın iki üzü: Çətinliklərə qarşı həssas, gözəlliklərə qarşı isə daha açıq

​Araşdırmanın ən diqqətçəkən tapıntısı, Yüksək Həssas İnsanların (HSP) ətraflarından necə təsirləndiklərinə dair kəşf edilən bu "ikitərəfli" reallıqdır. Elm adamları bu vəziyyəti həssaslığın yalnız bir yük deyil, həm də böyük bir üstünlük daşıması ilə izah edirlər:

​Çətin tərəfi: Hissiyyat həssaslığı yüksək olan insanlar pis işıqlandırma, narahat edici səslər kimi mənfi xarici amillərə məruz qaldıqda və ya yorğunluq, stress kimi neqativ bir əhval-ruhiyyədə olduqda, digər insanlarla müqayisədə çox daha şiddətli stimullaşdırılma və tükənmə yaşayırlar.

​Üstünlüklü və sağaldıcı tərəfi: İşin gözəl tərəfi də məhz buradadır. Bu insanların sinir sistemi müsbət şeyləri qəbul etməyə də eyni dərəcədə açıqdır. Yüksək həssas insanlar təbiət səsləri, rahatlaşdırıcı musiqi, mülayim işıq və ya pozitiv əhval-ruhiyyə içində olduqları zaman bu anların dadını ortalama bir insandan çox daha intensiv çıxarırlar. Müsbət mühitlərdən sanki bir süngər kimi qidalanaraq sürətlə enerji (şarj) toplayır və çox daha dərin bir rahatlıq hiss edirlər.

​Yəni hissiyyat həssaslığı bir "xəstəlik" və ya "qüsur" deyil, sadəcə mühitin enerjisini süngər kimi çox daha sıx soran sinir sistemi fərqliliyidir.

​Həddindən artıq stimullaşdırılma böhranlarının qarşısını necə ala bilərsiniz?

​Əgər günün sonunda özünüzü hissiyyat baxımından tükənmiş hiss edirsinizsə, araşdırmadan çıxarılan bu ekspert tövsiyələrinə qulaq asa bilərsiniz:

​Yuxu sizin ən böyük qalxanınızdır: Araşdırma sübut edir ki, yüksək həssas insanlar "yorğunluqdan" digər insanlara görə çox daha çox və mənfi təsirlənirlər. Yorğun olduğunuz zaman beyniniz gərəksiz səsləri və işıqları filtrləməkdə çətinlik çəkir. Buna görə də yaxşı yuxu rejimi sizin üçün lüks deyil, bir zərurətdir.

​Yalnız "qaçmaq" işə yaramır: İzdihamdan qaçmaq və ya daimi olaraq kənar səsləri boğan qulaqlıqlardan istifadə etmək qısamüddətli perspektivdə rahatlıq gətirsə də, uzunmüddətli perspektivdə hissiyyat dözümlülüyünüzü daha da azaldaraq sizi daha həssas edə bilər. Bunun əvəzinə, sizə yaxşı təsir edən kiçik dozalarda sosial ünsiyyətlər yaşamaq və ya mühiti olduğu kimi qəbul etməyə yönəlmiş fərqindəlik məşqləri etmək daha qalıcı bir həlldir.

​Əvvəlcə yükü azaldın, sonra gözəllik əlavə edin: Çox səs-küylü və yorucu bir mühitdə olarkən rahatlamaq üçün qulaqlığı taxıb üstəlik bir də musiqi açmaq hər zaman işə yaramır. Bədəniniz onsuz da həddindən artıq yük altında ikən ona yeni bir qıcıqlandırıcı əlavə etmək əvəzinə, əvvəlcə olduğunuz mühitdəki "pis" qıcıqlandırıcıları, məsələn, televizorun səsini və ya çox parlaq bir işığı azaltmağa fokuslanın.

​Yaxşı qıcıqlandırıcılardan "enerji toplayın": Madam ki, yaxşı şeylərdən digər insanlara nisbətən çox daha çox zövq almaq potensialınız var, bunu öz xeyrinizə istifadə edin! Yüksək həssas insanların təbiətlə bağ qurması, evlərində sakitləşdirici mühitlər yaratması onların ruh sağlamlığı üçün möhtəşəm bir investisiyadır.


Əminə Bayramova