İlan sancması zamanı nə etmək lazımdır? – Həkim izah edir

İlan zəhəri ilanın qulaqətrafı tüpürcək vəzilərinin hasil etdiyi sarımtıl şəffaf mayedir. Zəhər qana keçdiyi təqdirdə qusma, baş ağrısı, ishal, yüksək bədən hərarəti, ürək döyüntülərinin artması və s. müşahidə edilir. Sancma düzgün formada ilkin təcili yardım tələb edir.

Bəs ilan sancması zamanı ilkin tibbi yardım necə göstərilməlidir?

Mövzu ilə bağlı Pravda.az-a açıqlama verən Kliniki Tibbi Mərkəzin həkimi Aynur Məmmədova bildirib ki, ilan sancmasının hansı nahiyədən olması da əhəmiyyət kəsb edir.

Onun sözlərinə görə, yayın ilkin iyun-iyul aylarında baş verən ilan sancması çox ağır olur: “Çünki onlar yeni qış yuxusundan oyanırlar, zəhərlərini tam buraxmırlar, bu zaman zəhərlənmə ağır gedişli olur. Sonrakı dövrlərdə isə bir qədər yüngülləşmiş olur. Yuxarı ətraflarda sancma baş verdikdə, məsələn, əl, boyun, çiyin, sinə nahiyəsində olanda daha ağır gedişli ola bilir. İlan sancdıqdan sonra ilkin yardım olaraq çalışmaq lazımdır ki, zərərçəkən hərəkətsiz dursun, vurulan nahiyəni hərəkətsiz qoymaq lazımdır. Həmin nahiyəni sabun və su ilə yaxşı yumaq lazımdır. Üzərinə spirt töküb tam təmizləmək lazımdır ki, infeksiya keçməsin. Çərtmək, sormaq, üzərinə palçıq qoymaq kimi müdaxiləni etmək qəti şəkildə olmaz. Üstünə duzlu su etmək olar, buna hipertonik məhlul deyirlər və nəmli formada yaranın üzərinə qoymaq lazımdır. Zərərçəkən tez bir zamanda xəstəxanaya çatdırılmalıdır. Xəstəxanaya qədər ağrıkəsici vurmaq lazımdır. Xəstəyə lazımi qədər su verilməlidir. Evdə buz varsa, həmin ilan vuran ətrafa buz qoymaq məsləhətdir. Hipertonik məhlul yoxdursa, bunu ev şəraitində hazırlayıb edə bilərlər. Bunun üçün bir stəkan suya iki xörək qaşığı duz qatıb həll etmək lazımdır. Yaralı nahiyə tam yuyulub təmizləndikdən sonra həmin məhlullu tənzif yaranın üzərinə qoyulur. Yaranı sıxmaq qəti şəkildə olmaz”.

A.Məmmədova vurğulayıb ki, xəstəxanada ilan əleyhinə zərdab mütləq şəkildə peşəkar həkimin nəzarəti altında vurulmalıdır: “Bu, ağır bir prosedurdur. Bunu 3 dəfə sınaq – “prob” qoyduqdan sonra iynəni vururuq. Çünki ağır fəsadı ola bilər. Bu zaman anafilaktik şok, allergiya, təzyiqin anidən düşməsi yaşana bilər. Bu səbəbdən bu məhz həkim nəzarəti altında edilməlidir. Zərdab nə qədər tez vurularsa, fəsadın qarşısı bir o qədər alınmış olur. İlkin yardım düzgün olunarsa, fəsadın qalmağı çox az ehtimaldır. Xəstəxanaya zamanında çatdırmaq lazımdır. Hər hansısa qeyri-peşəkar müdaxilə olunmursa, fəsad qalmır, ölüm hadisəsi demək olar ki, yoxdur. Praktikamda 11 aylıq uşaq olub, bu zaman belə ölüm hadisəsi olmayıb. İlan sancmasını adətən körpə uşaqlar, hamilələr, yaşlı insanlar, həmçinin yanaşı xəstəlikləri olanlar daha ağır keçirir. Yaşlı adamlarda ürək-damar çatışmazlığı olanlar, şəkərli diabet, beyin qan dövranı pozğunluğu olan xəstələrdə ilan zəhərlənməsi hədsiz dərəcədə ağır gedir”.

Şəhanə Qədirli

Tarix: 13 Avqust 2026, 10:15

Xəbər lenti