Orta yaşlı və planlaşdırdıqları zirvələrə qalxa bilməmiş insanlarla görüşdükdə mən tez-tez maraqlanıram: “Nə üçün belə alındı?” Cavab olaraq artıq əzbərlənmiş səbəblər siyahısını eşidirəm. İlk sözlərdən məlum olur: insan o qədər səmimi söylədiklərinə inanır ki, artıq nə isə dəyişməyə belə cəhd etmir. Cavan idarəçilərlə görüşdükdə isə onların uğurlu karyera haqda fikirlərinin nə dərəcə əfsanələşdirilmiş olduğunu görürəm. “Qabaqcadan məlumatı olmaq, qabaqcadan silahlanmaq deməkdir” sözlərinin vacibliyini anlayaraq, beş əsas mifi təsvir etmək qərarına gəldim. Əsirlikdən çıxmaq və anlamaq vacibdir: siz və sizin gələcək uğurunuz arasında yeganə maneə – Sizsiniz.
1. Gecə yarısına qədər və istirahət günləri belə işləmək lazımdır
Bəli, bəzən elə dövrlər olur ki, təcili hesabat təhvil verilməlidir və bunu çatdırmaq üçün gecə yarıya qədər oturmalısan. Lakin, belə hallar istisna olmaqla, işdən sonra ofisdə gec qalmağın heç bir bəraəti ola bilməz.
Təbii, ofisdə gec saatlara qədər qalan işçi ilk baxışdan zəhmətkeş və şirkətin işlərinə loyal görsənə bilər. Lakin, bir müddət sonra onun rəhbərliyinin diqqətini digər xoşagəlməz hallar çəkəcək: yorğun görünüş, yorğunluqdan özünü və diqqətini toparlamağı bacarmamaq, yorğunluqdan gördüyü işin keyfiyyətinin aşağı düşməsi. Və əgər belə bir fədakarlıq artıq sistemli şəkildə olursa, rəhbərlik nəticə çıxaracaq ki, işçi qeyri-effektiv və intizamsızdır.
Nəticə: xroniki yorğunluq, kiçik bir iş anlaşılmazlığa mənfi reaksiya, diqqətini toparlamağı bacarmamaq, məhsuldarlığın aşağı düşməsi. İndi isə özünüzə bir sual verin: hansı rəhbərə kollektivdə heç olmasa bircə nəfər belə bir işçi lazımdır?
Beləliklə, nə etməli? Səmərəli işləməyi öyrənmək lazımdır. Səmərəlik – bir vergi deyil, bu bacarıqdır. Bir çox fərqli texnikalar var ki, hər biri gündəlik 10-30 dəqiqə vaxta qənaət etməyə kömək edir, bunlar isə toplanaraq həmin o 3-4 axşam saatları olur, hansını siz ofisdə deyil, idman zalında və ya sevdiyiniz insanlarla evdə keçirə bilərsiniz. Əsl həyat isə iş günü başa çatdıqdan sonra başlayır. Axşam saat 18:00-dək öz enerjini və vaxtını elə idarə etməyi bacarmalısan ki, sonra olan o əsl həyat üçün güc və istəyin olsun.
Digər mühüm məqam: nəyə görəsə səmərəlik bir çox işi yüksək sürətlə yerinə yetirmək bacarığı kimi qəbul olunur. Lakin bu sözün əsl mənası isə özünü bir tək kəmiyyətdə deyil, həmçinin işin keyfiyyətinidə də əks etdirir: işləri təkcə tez yox, həm də keyfiyyətli görmək lazımdır. Keyfiyyət isə çox hallarda aydın beyin və fikirləri cəmləşdirmək bacarığının nəticəsidir, bu isə tam istirahət olmadan mümkün deyil. Axı, özünü fasiləsiz işləməyə proqramlaşdıran insan öz şüuruna necə istirahət verə bilər?
2. Yuxarıya ən doğru yol – müdirin xoşuna gəlməkdir
Təbii ki, bu belədir. Lakin müdirin “sevimlisi olmaq”, onu hər dəfə “razı salmaq” ilə rəhbərliklə doğru münasibətlərin qurulması arasında çox böyük bir fərq var.
İlk növbədə, unutmaq olmaz ki, hər bir rəhbər – onun ciddilik və tələbkarlıq səviyyəsindən asılı olmayaraq –məişət və ailə qayğılardan əlavə olaraq, bir çox işlə yüklənmiş adi bir insandır. Buna görə də müdirə doğru vaxtda doğru məlumatın doğru tərzdə çatdırılması – hər bir işçinin vacib xüsusiyyətlərindən biridir.
İkincisi, həqiqəti söyləmək hər zaman vacibdir. Lakin hansı tərzdə? Axı, həqiqəti bir başa söyləmək olar və bununla müdiri kollektiv qarşısında pis vəziyyətə salmaq, və ya bu həqiqəti düzgün tərzdə çatdırmaq olar.
Üçüncü, hər bir işçi müdirə müəyyən miqdarda problemləri ötürür. Elə işçilər var ki, problemləri müdirin çiyninə atır, elələri də var ki, problemlə gəldikdə onların həlli variantlarını da söyləyir. Problemin həlli yolunu öncədən düşünmüş insan, müdirin vaxtına və enerjisinə hörmət edən bir işçi təəssüratı yaradır.
Beləliklə, nə etməli? Öz ideyalarını müdirin ləyaqətinə toxunmadan düzgün şəkildə çatdırmağı bacarmaq lazımdır. Həqiqəti elə çatdırmağı bacarmalısan ki, rəhbərlik kollektiv içində gözdən düşməsin. Sadəcə, problemlərin carçısı rolunu seçmək olmaz, həmçinin bu problemin bir neçə həlli variantlarını da təklif etmək lazımdır. Rəhbərliyin şəxsi və peşəkar keyfiyyətlərini heç kiminlə müzakirə etmək olmaz. Emosiyalarına nəzarət etməyi bacarmalısan, hətta düzgünlüyünə tam belə əmin olduğun halda da ara verib, sonra öz fikirlərini söyləmək yaxşıdır. Özünü belə aparan insanı təsəvvür edin? Məgər o yaltaqdır? Xeyr. O ünsiyyət qurmağı bacarn savadlı insandır.
3. Karyera yalnız universiteti bitirdikdən sonra başlayır
Qətiyyən doğru deyil. Hər bir insanın peşəkar karyerası onun universitetə qəbul olunduğu gündən başlayır. Ali təhsil vacibdir, amma onun sadəcə olması yetərli deyil. Heç nə izah etmədən iki tələbə ilə bağlı misal çəkəcəyəm.
Tələbə №1 bu əfsanəyə inanan biridir: əsas – təhsildir, diplomla iş tapmaq problemli olmayacaq.
Tələbə № 2 anlayır ki, dörd ildən sonra onun kimi bir sıra nəzəri biliklərə malik olan məzunlar on minlərlə olacaq. Və bu səbəbdən o, çox sayda iş axtaranlar arasından seçilmək üçün nə isə etməyə çalışır.
Bu insanların fəlsəfəsi və baxışları onların təhsil aldıqları zaman hərəkətlərinə və gələcək karyeralarına bir başa təsir edir.
Tələbə №1 bütün tələbələr kimi mövzuları yazır, imtahandan imtahana oxuyur, boş vaxtlarında isə sosial şəbəkələrdə oturur və ya maraqlı teleproqramları izləyir.
Tələbə № 2 anlayır ki, universitetdə əldə etdiyi nəzəri biliklərdən əlavə ona real biliklər lazımdır. Buna görə boş vaxtında o, gələcək peşəsi ilə bağlı sahələri başa düşmək üçün müxtəlif peşəkar ədəbiyyat oxuyur, həmçinin bədən dili, ünsiyyət qurmaq, təqdimatlar keçirmək kimi vacib şeyləri də öyrənir.
Tələbə №1 xarici dil bilmir, lakin kəsinliklə əmindir ki, iş tapan kimi dil kurslarına gedəcək və bir neçə ay ərzində ingilis dilini öyrənəcək. Bu sehirli söz “sabah” onun ürəyini və ruhunu sevindirir və o bu gün böyük məmnuniyyətlə vaxtını kiçik sevinclərə sərf edir.
Tələbə № 2 anlayır ki, xarici dil biliyi nəinki digər bir çox sayda iş axtaranlardan seçilmək imkanıdır, həmçinin ona qərb mətbuatı və bloqlardan yeni məlumatlar əldə etmək imkanı yaradacaq. Bunun üçün o, universitetdə ingilis dili kurslarına gedir. Hər gün o on yeni söz öyrənir və universitetə getdikdə yolda xarici dildə audiokitablar dinləyir.
