Milli Məclisin Regional Məsələlər Komitəsinin üzvü Cavid Osmanovun müsahibəsini təqdim edirik:
- Cavid müəllim, sülhməramlılar Azərbaycan ərazisinə daxil olmaq istəyən əcnəbiləri geri qaytarıb. Amma Fransa israrla erməni baş nazirdən izahat istəyir. Sizcə, bu amilin kökündə hansısa siyasi məqsədlər olması ehtimalı nə dərəcədə böyükdür?
- Laçın dəhlizi ilə Xankəndində getmək istəyən bir qrup fransalının geri qaytarılması müzakirələrə səbəb oldu. Azərbaycan qanunvericiliyinə uyğun olaraq ölkə ərazisinə daxil olan şəxslərin akreditasiyadan keçməsi başlıca şərtdir. Ona görə də, sülhməramlılar tərəfindən fransız təmsilçilər geri qaytarılıb. Bu çox vacib bir məsələdir. 10 noyabr və 11 yanvar razılaşmalarında bu məsələlər öz əksini tapıb. Sülhməramlılar tərəflər arasında münasibətlərin təmzimlənməsinə nəzarət edir. Onların xarici qonaqların ora gəlib-getməsinə razılıq və yaxud imtina etmək kimi sələhiyyəti yoxdur. Azərbaycan ərazisinə daxil olan istənilən əcnəbi ilk növbədə ölkə qanunlarına uyğun hərəkət etməlidir. Laçın koridorunda sülhməramlılar təhlükəsizlik məsələlərinə baxır. Fransalı jurnalistlərə və digər təmsilçilərə Azərbaycandan icazə alın cavabının verilməsi də prosesin məntiqli izahıdır. Çünki bu ərazilər beynəlxalq qanunvericilikdə Azərbaycanın statusundadır. Heç bir xarici ölkə vətəndaşının dövlətimizin razılığı olmadan həmin ərazilərə gəlib hansısa bir fəaliyyət növü seçməsi mümkün deyil. Burada hansısa bir ölkə özünün müəyyən maraqları konteksində çıxış edərək, sanki proseslərdə onun da mövqeyi varmış kimi davranışlar sərgiləməsinə imkan verilməyəcək.
- 11 yanvar Moskva görüşündən sonra regionda yeni bir əməkdaşlıqla bağlı real situasiya formalaşıb. Proseslərin ardıcıllığı bölgədə əməkdaşlığın inkişafına necə təsir edəcək?
- 11 yanvar razılaşması 10 noyabr bəyanatının davamı kimi qiymətləndirilir. Bundan sonra da qəbul edilən qərarlar məhz bu prinsiplərə əsaslanır. Əldə edilmiş razılaşmalarla bölgədə yeni bir mənzərə yaranacaq. Artıq baş nazirlərin müavinləri səviyyəsində görüş keçirilib. Kommunikasiyaların və digər infrastrukturun yaradılması ilə bağlı razılıq əldə edilib. Avtomobil və dəmir yolu xətlərinin bərpası gündəmdədir. Eyni zamanda Azərbaycan tərəfindən Füzulidə beynəlxalq əhəmiyyətli aeroport tikilir. Bu da bölgədə yeni nəqliyyat axınını və canlanmanı təmin edəcək başlıca faktordur. Rusiya ilə Ermənistan arasında nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı üçün də yeni imkanlar yaranır. Bölgə dövlətlərinin əldə olunmuş razılıq əsasında prosesdə yer alması mümkündür. Artıq Türkiyə, Rusiya, Azərbaycan, İran, Türkmənistanla qarşılıqlı əlaqələrin formalaşması üçün ilkin razılığın əlamətləri üzrə prinsipial addımlar atılıb. Bu yaxınlarda Türkmənistanla “Dostluq” yatağı üzrə əldə olunan razılaşma, İran səfirinin Azərbaycan Prezidenti ilə görüşdə dövləti adından vermiş olduğu mesajlar bölgədə yeni bir əməkdaşlıq platformasının yaranması deməkdir. Regionda sülhə və əməkdaşlığa mane olan Dağlıq Qarabağ problemi artıq həll edilib. Azərbaycan öz siyasi iradəsi və hərbi gücü ilə beynəlxalq səviyyədə tanınan və qəbul edilən ərazi bütövlüyünü təmin edib. BMT qətnamələrini, təşkilatın Nizamnaməsinə uyğun formada təkbaşına icra edib. Bu baxımdan bölgədə sülhə və əməkdaşlığa təhlükə olacaq heç bir amil qalmayıb. Bundan sonra yaranacaq bütün qarşılıqlı əlaqələr məhz region dövlətlərinin və xalqlarının inkişafına xidmət edəcək. Sözsüz ki, 44 günlük müharibənin yaratmış olduğu reallığı hər kəs dərk edir. Ermənistan tərəfi də konstruktiv yol tutaraq, əməkdaşlıqda maraqlı olsa onun da prosesdə iştirakı mümkündür. Hər bir halda bütün regional layihələrdən kənarda qalmış Ermənistan üçün indiki iqtisadi tənəzzül dövründə bu cür əmədkaşlıq digər ölkələrə nisbətən daha vacibdir. Ona görə də, əldə olunan razılaşmalara hər kəs sona qədər sadiq və səmimi olsa, bundan region xalqları fayda görəcək.