Sabiq xarici işlər naziri Tofiq Zülfüqarov müsahibə verib.
Pravda.az xəbər həmin müsahibəni təqdim edir:
- Tofiq bəy, yeni Laçın yolu ətrafında proseslər qızışır. Ermənilərin də müqavimət cəhdləri artmaqdadır. Sizcə, proses nə qədər çəkəcək?
- Burada əsas olan odur ki, Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərində hamımızın ürəyincə olan bir format formalaşıb. Nəticədə bir çox məsələləri həll etməyə yaxınıq. Rusiya ilə əlaqələr də belə bir görüntü var ki, 10 noyabrda götürülən öhdəliklər məcburən də olsa həyata keçiriləcək. Bu öhdəliklər sırasında əsas olanlardan biri erməni qanunsuz hərbi birləşmələrinin oradan çıxarılmasıdır. Qarabağda yerli erməni əhalisindən 20-25 min qalıb. Onlar hansı dərəcədə polis, ordu təşkil edə bilər? Qalan həmin ermənilərin o yerlərdə yaşamağı indiki vəziyyətdə mümkün görünmür. Bu mövzu nə birdəfəlik bağlıdır, nə də açıq. Bəllidir ki, vaxtilə yaşadıqları həmin yerlərdəki kənd və qəsəbələrə Azərbaycan əhalisi qayıdacaq. Köhnə yolda bilirsiniz ki, rus sülməramlıları sədd çəkiblər və təhlükəsizliyə nəzarət edirlər. Azərbaycan tərəfi hər zaman gündəmə gətirir ki, həmin yerlərdə bizim qurumlar mütləq olmalıdır. Sərhədçilərimiz fəaliyyət göstərməlidir. 10 noyabr bəyanatında göstərilir ki, orada müddətsiz olaraq nəzarəti rus sərhədçiləri həyata keçirəcək. Amma hesab edirəm ki, orada nəzarəti təmin edən hansısa sülhməramlıların kontingenti olmalıdır. Nəyə görə? Çünki 1992-ci ildə Rusiya və Ermənistan arasında bağlanmış sərhəd mövzusuna aid bir saziş əsasında bu nizamlanır. Orada demək olar ki, Azərbaycanın təsir etmək üçün əlində heç bir imkanları yoxdur. Bu da konfliktin bir hissəsidir deyə orada sülhməramlılar olsa, demək, onlar bu və ya digər şəkildə siyasi baxımdan Azərbaycanın da hansısa formada maraqlarını təmin edən vəziyyət yaranacaq. Bütün bunlar çox aktual mövzulardır. Biz bunların hər birinə diqqət yetirməliyik.
- Yeni yolda gömrük-nəzarət postumuz olacaqmı?
- Sərhəd qanunlarına uyğun olaraq, orada hər bir şey olmalıdır. Sülhməramlılar nəzarət edə, təhlükəsizliyi qoruya bilərlər. Amma unutmaq olmaz ki, heç yerdə onların sərhəd funksiyalarını yerinə yetirmələri yazılmayıb. Yəni bu fərqli bir fəaliyyətdir. Gediş-gəlişin təhlükəsizliyə nə aidiyyəti var? Baxacağıq ki, kim gəlir, yaxud gedir.
- Brüsseldə 4-cü dəfə Əliyev-Paşinyan görüşü olacaq. Bu görüşdən əsas gözləntiləriniz nədir?
- Hazırda əsas problemlərdən biri Zəngəzur dəhlizidir. Burada geopolitik təzyiqlər də mövcuddur. Rusiya hazırda iqtisadi marağını Qərbdə deyil, cənub və şərqdə təmin etmək istəyir. Şərq deyəndə Çin, cənub deyəndə isə Türkiyə, İran və s. kimi ölkələr nəzərdə tutulur. Cənub istiqaməti onlar üçün çox aktualdır. Onların siyasi və iqtisadi aktivliyi bu istiqamətdədir. Əgər iqtisadi maraqlardan danışırıqsa, ən önəmli amil burada dəmir yoludur. Burada önəmli bir nöqtə də var. Bu da Zəngəzur dəhlizidir. Təbii ki, Qərb də bu dəhlizin bərpasını istəməz. Rusiya-Türkiyə, Rusiya-İran əlaqələri orada təmin olunacaq. Biz bunu istəyirik. Çünki milli maraqlarımıza uyğundur. İstər-istəməz bu proses gündəmə gəlir. Əgər bundan öncə Ermənistanı Rusiyaya ən çox bağlayan Qarabağ mövzusu idisə, indi görürük ki, gündəm Zəngəzur mövzusuna keçir. Təxminim budur ki, yuxarıda qeyd etdiyim proseslər nəticəsində yavaş-yavaş Qarabağ mövzusu gündəmdən çıxacaq və yerinə Zəngəzur mövzusu gələcək. Əvvəldən belə fikirlər səslənirdi ki, Avropa İttifaqı, Amerika texniki yardım göstərmək istəyir. Bu yardım isə öncəliklə kommunikasiyalar üçün nəzərdə tutulurdu. Bu görüşdə Zəngəzur dəhlizi əsaslardan biri olacaq. Yolların bərpası təklifinin də olması real görünür. Məsələn, Paşinyan deyə bilər ki, mən razıyam, Azərbaycan vətəndaşları belə gəlsin, elə getsin və s. Təxminən bu tipli söhbətləri gözləmək olar. Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı olmasa da, digər mövzularda bizə mülayim münasibət göstərilə bilər. Avropa da Zəngəzur dəhlizi məsələsində erməniləri dəstəkləyəcək.
- Avqustun 25-nə qədər ermənilərə Laçından çıxmaq üçün vaxt verilib. Bir narahatlıq yaranıb ki, ermənilər prosesi yubada bilərlər. Bu ayın 25-də Laçın tam olaraq nəzarətimizdə olacaqmı?
- Narahatlıq təbiidir. Düşmənin necə bir düşmən olduğunu yaxşı bilirik. Onlardan hər şey gözləmək olar. Allah hərbçilərimizi qorusun.
- Bugünlərdə Azərbaycanın bir sıra dövlət qurumlarına, eləcə də banklarına qarşı kiberhücumlar həyata keçirilir. Sizcə, bu, nədən qaynaqlanır?
