Məzmuna keç
Azərbaycan bayrağı Pravda.az — xəbər portalı
Özəl

Analıq dövrünün ən stresli mərhələsi hansıdır?

Paylaş:
Analıq dövrünün ən stresli mərhələsi hansıdır?
Bizi Google News-da izləyin

“Bunlar hələ yaxşı günlərindir” deyənləri dinləməyin! Uşaq böyüdükcə anaların həyatı daha da çətinləşir, yoxsa ən ağır dövr körpəlik mərhələsidir? Bəs analıq həyatının ən stresli mərhələsi hansıdır? 

Pravda.az bildirir ki, elmi araşdırmalar bu suala gözləniləndən fərqli cavab verir.

Analığın ən çətin dövrü uşağın yaşından asılıdırmı?
Uşaq böyüdükcə anaların yaşadığı stressin azaldığını və ya müəyyən yaş dövründə ən yüksək həddə çatdığını demək çətindir. Son araşdırmalar göstərir ki, analığın hamı üçün eyni olan, elmi cəhətdən təsdiqlənmiş vahid bir çətin dövrü yoxdur.

Körpəlik dövründə yuxusuzluq və uşağa gündəlik qulluq əsas çətinliklər hesab olunur. Uşaq böyüdükcə isə məktəb həyatı, davranış problemləri, müstəqillik qazanmaq istəyi, iş və ailə həyatını uzlaşdırmaq kimi məsələlər ön plana çıxır.

Yeni araşdırmalar nə deyir?
2026-cı ildə “Clinical Child and Family Psychology Review” jurnalında dərc olunan elmi icmalda uşağın həyatının ilk üç ilində valideyn stressinə təsir edən amillər araşdırılıb.

Nəticələr göstərib ki, uşağın yaşı ilə valideyn stressi arasında vahid və ardıcıl əlaqə yoxdur. Bəzi tədqiqatlarda yaşı daha böyük uşaqların valideynlərinin daha çox stress keçirdiyi müəyyən edilib. Digər araşdırmalarda isə əks nəticə əldə olunub. Bəzi tədqiqatlarda uşağın yaşı ilə valideyn stressi arasında əhəmiyyətli əlaqə aşkarlanmayıb.

Alimlər həmçinin valideyn stressinin zamanla necə dəyişdiyini araşdırıblar. Bəzi nəticələr doğuşdan sonrakı ilk həftələrdən etibarən stressin artdığını, digərləri isə ilk aylarda azaldığını göstərib. Bəzi araşdırmalarda isə stress səviyyəsinin uzun müddət sabit qaldığı müəyyən edilib.

Bəs analar niyə bəzi dövrlərdə daha çox stress yaşayır?
Araşdırmaya görə, anaların yaşadığı stressi yalnız uşağın yaşı ilə izah etmək olmaz. Burada valideynin şəxsi xüsusiyyətləri, ailədaxili münasibətlər və sosial şərait də mühüm rol oynayır.

Valideynin psixoloji çətinlikləri və keçmişdə yaşadığı mənfi təcrübələr stress səviyyəsini artıra bilər. Əksinə, həyat yoldaşları arasında sağlam münasibət, uşağın tərbiyəsində birgə məsuliyyət daşımaq və ailə üzvlərinin dəstəyi stressin azalmasına kömək edir.

Uşağın xarakteri və davranışları da bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Çətin temperament, mənfi emosiyalar və davranış problemləri anaların daha çox stress yaşaması ilə əlaqələndirilir.

Bu səbəbdən eyni yaşda uşaqları olan iki ana eyni səviyyədə stress keçirməyə bilər.

Körpəlik və erkən uşaqlıq dövrü daha çətindir?
2026-cı ildə aparılan sistematik araşdırma uşağın doğulduğu gündən üç yaşına qədər olan dövrü valideyn stressi baxımından mühüm mərhələ kimi qiymətləndirir.

Bu illərdə valideynlər yeni qayğı məsuliyyətlərinə uyğunlaşmağa, gündəlik həyat rejimini dəyişməyə və ailədaxili rolları yenidən bölüşdürməyə çalışırlar.

Lakin bu, analığın mütləq ən stresli dövrünün 0-3 yaş aralığı olduğu anlamına gəlmir. Çünki araşdırmalar hər ananın bu mərhələdə eyni çətinliklərlə qarşılaşmadığını göstərir.

Ana stressində uşağın yaşı təkbaşına həlledici deyil
Əvvəlki sistematik araşdırmalarda da 0-12 yaş aralığında uşaqları olan valideynlərin stress səviyyəsi təhlil edilib. Nəticələr uşağın yaşı ilə anaların yaşadığı stress arasında ardıcıl əlaqənin olmadığını göstərib.

Bunun əvəzində uşaqların davranış və psixososial problemləri ilə valideyn stressi arasında daha güclü əlaqə aşkarlanıb.

Bəs analığın ən stresli dövrü hansıdır?
Elmi araşdırmaların cavabı belədir: analığın hər kəs üçün eyni olan, dəqiq müəyyənləşdirilmiş ən stresli dövrü yoxdur.

Bəzi analar üçün körpənin ilk ili yuxusuzluq və gündəlik qayğı səbəbindən daha çətin keçir. Digərləri üçün məktəbəqədər yaş, məktəb həyatı və ya yeniyetməlik dövrü daha çox stress yarada bilər.

Əsas məsələ uşağın neçə yaşında olması deyil, onun ehtiyacları, ananın psixoloji və fiziki imkanları, ailədaxili münasibətlər və ətrafdan aldığı dəstəkdir.

Araşdırmanın əsas qənaəti: Analıq hər mərhələdə fərqli çətinliklər gətirir. Buna görə də analığın ən ağır dövrünü müəyyən bir yaşla məhdudlaşdırmaq düzgün deyil.

Əminə Bayramova

Paylaş:

Ən son xəbərlər