“Bunlar hələ yaxşı günlərindir” deyənləri dinləməyin! Uşaq böyüdükcə anaların həyatı daha da çətinləşir, yoxsa ən ağır dövr körpəlik mərhələsidir? Bəs analıq həyatının ən stresli mərhələsi hansıdır?
Pravda.az bildirir ki, elmi araşdırmalar bu suala gözləniləndən fərqli cavab verir.
Analığın ən çətin dövrü uşağın yaşından asılıdırmı?
Uşaq böyüdükcə anaların yaşadığı stressin azaldığını və ya müəyyən yaş dövründə ən yüksək həddə çatdığını demək çətindir. Son araşdırmalar göstərir ki, analığın hamı üçün eyni olan, elmi cəhətdən təsdiqlənmiş vahid bir çətin dövrü yoxdur.
Körpəlik dövründə yuxusuzluq və uşağa gündəlik qulluq əsas çətinliklər hesab olunur. Uşaq böyüdükcə isə məktəb həyatı, davranış problemləri, müstəqillik qazanmaq istəyi, iş və ailə həyatını uzlaşdırmaq kimi məsələlər ön plana çıxır.
Yeni araşdırmalar nə deyir?
2026-cı ildə “Clinical Child and Family Psychology Review” jurnalında dərc olunan elmi icmalda uşağın həyatının ilk üç ilində valideyn stressinə təsir edən amillər araşdırılıb.
Nəticələr göstərib ki, uşağın yaşı ilə valideyn stressi arasında vahid və ardıcıl əlaqə yoxdur. Bəzi tədqiqatlarda yaşı daha böyük uşaqların valideynlərinin daha çox stress keçirdiyi müəyyən edilib. Digər araşdırmalarda isə əks nəticə əldə olunub. Bəzi tədqiqatlarda uşağın yaşı ilə valideyn stressi arasında əhəmiyyətli əlaqə aşkarlanmayıb.
Alimlər həmçinin valideyn stressinin zamanla necə dəyişdiyini araşdırıblar. Bəzi nəticələr doğuşdan sonrakı ilk həftələrdən etibarən stressin artdığını, digərləri isə ilk aylarda azaldığını göstərib. Bəzi araşdırmalarda isə stress səviyyəsinin uzun müddət sabit qaldığı müəyyən edilib.
Bəs analar niyə bəzi dövrlərdə daha çox stress yaşayır?
Araşdırmaya görə, anaların yaşadığı stressi yalnız uşağın yaşı ilə izah etmək olmaz. Burada valideynin şəxsi xüsusiyyətləri, ailədaxili münasibətlər və sosial şərait də mühüm rol oynayır.
Valideynin psixoloji çətinlikləri və keçmişdə yaşadığı mənfi təcrübələr stress səviyyəsini artıra bilər. Əksinə, həyat yoldaşları arasında sağlam münasibət, uşağın tərbiyəsində birgə məsuliyyət daşımaq və ailə üzvlərinin dəstəyi stressin azalmasına kömək edir.
Uşağın xarakteri və davranışları da bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Çətin temperament, mənfi emosiyalar və davranış problemləri anaların daha çox stress yaşaması ilə əlaqələndirilir.